nieuwsactiviteitenover saltabelmeewerkencontact
Verslag excursie Schupleer 08-08-2015 - 16/08/2015 - 08:07

Met z’n tien vertrokken we iets na 10 aan de schaapsstal om de verscheidenheid aan graslanden in de Vorselaarse Aa-vallei te verkennen. We konden al snel enkele Kustsprinkhanen lokaliseren en deze soort zou in tal van de onderzochte percelen zeer talrijk blijken. Wat het weer betreft hadden we niet te klagen; het was zeer warm en de voorspelde buien bleven gelukkig uit. Iets na de middag bereikten we het Heiken, een door heide omringd grasland met een vochtiger dieper gelegen gedeelte waarin twee grote poelen werden gecreëerd. In het heidegedeelte noteerden we Snortikker en Knopsprietje. In het vochtige centrale gedeelte konden we enkele Moerassprinkhanen vinden, terwijl de bosrand dan weer de eerste Struiksprinkhaan en Grote groene sabelsprinkhaan van de dag opleverden. We keerden terug richting schaapsstal om daar nog enkele interessante percelen te inventariseren. Op de terugtocht vond een enthousiaste bomenklopper een mannetje Boomsprinkhaan. Na het verorberen van ons middagmaal begaven we ons met een uitgedund groepje naar enkele veelbelovende percelen. Hier werden grote aantallen Moerassprinkhaan gezien, en ook Zeggedoorntje werd aan de daglijst toegevoegd. De hier in 2005 gemelde Gouden sprinkhaan werd ondanks naarstig zoeken niet gevonden. We sloten de dag af in een typisch blauwgrasland waar de prachtige Blauwe knoop talrijk aanwezig was. Hier bleek Zompsprinkhaan zeer talrijk, terwijl Moerassprinkhaan hier vreemd genoeg nergens te bekennen was. In totaal konden we 16 sprinkhaansoorten waarnemen. Van andere soortgroepen werden er 11 libellensoorten en eveneens 11 dagvlindersoorten genoteerd.

Verslag Saltabel-excursie Middenloop Zwarte Beek - 2/8/2015 - 02/08/2015 - 10:00

De Vallei van de Zwarte Beek is niet enkel het grootste Natuurpunt reservaat, het is ook een heel divers gebied qua biotopen. Er was nog niet veel bekend van de sprinkhaanfauna van het gebied. Om die reden onderzochten we de voorbije jaren met Saltabel het Bovenstrooms gedeelte en in 2015 het Middenstrooms deel van de Zwarte-Beekvallei. We hadden prachtig weer op 2 augustus, ideaal om het gebied grondig te onderzoeken op sprinkhanen. Er daagden 8 deelnemers op voor deze excursie. Het lokale beheerteam van Natuurpunt leidde ons enthousiast rond en gaf toelichting bij het gevoerde beheer. Het Middenstrooms gedeelte bestaat vooral uit een groot open graslandencomplex, met zowel hooilanden als weilanden. We bezochten zelfs zeer natte percelen met Waterdrieblad die er nu erg droog bijlagen en daardoor goed toegankelijk waren. We zagen op tal van plaatsen grote aantallen van de prachtige Moerassprinkhaan. Ook de Kustsprinkhaan was zeer talrijk aanwezig en deze minder opvallende soort kon uitgebreid bestudeerd worden. Plaatselijk hoorden we ook veel Gouden sprinkhanen en we vingen zowel een mannetje als vrouwtje om het grote sexueel dimorfisme te illustreren. De vierde soort van ‘het natte viertal’, de lastig herkenbare Zompsprinkhaan, konden we helaas niet vinden. Op een oever van een waterpartij vingen we zowel Zeggendoorntje als Zanddoorntje en we bestudeerden de verschillen. In totaal zagen we 15 sprinkhaansoorten, wat een mooi resultaat is. Uiteraard hadden we ook oog voor andere soortgroepen: we zagen 2 zeldzame lieveheersbeestjes, het Dertienstippelig lieveheersbeestje en Achttienvleklieveheersbeestje. We registreerden 11 soorten libellen, waaronder de mooie Bruine glazenmaker, en 11 soorten dagvlinders.

Verslag inventarisatie Groot Schietveld - 05/07/2015 - 14/07/2015 - 12:49

Het Groot Schietveld is een uniek heidegebied in het noorden van Antwerpen, beschermd door de Europese habitatrichtlijn. Zowel Gouden sprinkhaan als Wekkertje werden eerder gemeld in dit militair domein, maar zijn verder niet uit de directe omgeving bekend.  Verder herbergt dit domein typische heidesoorten als Heidesabelsprinkhaan, Snortikker, Knopsprietje en Veldkrekel. Door de aanhoudende hitte was er brandgevaar op het Schietveld zelf en bezochten we enkel het publiek toegankelijke deelgebied ‘Marum’. Grote delen van dit gebied bleken vrij arm aan sprinkhanen. We troffen dan ook geen Gouden sprinkhanen aan, mogelijk deels te wijten aan de sterke wind. Wel vonden we twee Wekkertjes. In totaal troffen we 13 sprinkhanensoorten aan, waaronder de Kustsprinkhaan, die niet van het gebied bekend was. Verder waren van de partij: Struiksprinkhaan, Boomsprinkhaan, Heidesabelsprinkhaan, Grote groene sabelsprinkhaan, Gewoon en Zuidelijk spitskopje, Gewoon doorntje, Zeggedoorntje, Krasser, Bruine sprinkhaan en Ratelaar. Naast sprinkhanen namen we ook Andoornbij, Veenhommel verscheidene lieveheersbeestjes en enkele soorten libellen en waterjuffers waar, zoals Venwitsnuitlibel, Gaffelwaterjuffer en Bosbeekjuffer. Al bij al een geslaagde inventarisatie van het noordelijk deel van het Groot schietveld!

Verslag: excursie Negenoord-Kerkeweerd / Koningssteen-Kollegreend - 21/06/2015 - 13/07/2015 - 17:22

 

Onder een dreigend wolkendek vertrok de excursie in Negenoord/Kerkeweerd. Dit heringerichte ontgrindingsgebied aan de Maas te Stokkem wordt nu als natuurgebied beheerd m.b.v jaarrondbegrazing. De eerste sprinkhaan die werd opgemerkt was een zacht zingende krasser. Kort daarna werd een nimf van een spitskopje gesleept, a.d.h.v. de doorntjes op de achterdij werd ie als zuidelijk spitskopje gedetermineerd. Het sleepwerk leverde ook zand- en zeggedoorntjes op. Intussen was het beginnen regenen. Na de bui werd een blauwvleugelsprinkhaan ontdekt tussen de keien van de zomerdijk. In de vegetatie huisden diverse nimfen van de grote groene sabelsprinhaan. Ratelaar en bruine sprinkhaan werden gevangen en later ook meermaals gehoord. Inmiddels was de hemel opgeklaard en kwam de zon er meer en meer door. Op een schraler deel van de dijk met de fietsroute kon een eerste kalkdoorntje gesleept worden ! Ter hoogte van de stamplemen uitkijktoren in aanbouw (zie http://www.limburgs-landschap.be/nieuws_detail.asp?taal=nl&a=JRGRJOEPNQO8&p=1) kozen we nu het wandelpad linksom. Niet zonder resultaat want in een drooggevallen poel konden we de drie eerder genoemde doorntjessoorten opnieuw slepen, terwijl in de meer opgaande vegetatie diverse gouden sprinkhanen zongen en vele nimfen van de greppelsprinkhaan rondhupten. Een greppelsprinkhaan werd ook auditief opgemerkt en even verder werd een kustsprinkhaan gevangen. De aanwezigheid van eiken nodigde uit tot kloppen en leverde een nimf van een boomsprinkhaan op. Enkele zonnende, onvolwassen bramensprinkhanen vertegenwoordigden de laatste soort die we aantroffen.

De verplaatsing naar het andere voorziene gebied Koningssteen/Kollegreend werd gezien het enigszins gevorderde uur niet meer gemaakt. Uiteindelijke balans voor vandaag: 3 doorntjes, 5 sabelsprinkhanen en 6 veldsprinkhanen. Niet slecht voor een dag die weinig belovend begon. Naast de sprinkhanen werden o.a. ook telkens 6 soorten lieveheersbeestjes, libellen en 6 dagvlinders opgemerkt.

Verslag: Zoektocht naar veenmol in het Stropersbos – 30/05/2015 - 17/06/2015 - 09:23

Het stropersbos is één van de grotere natuurgebieden van Oost-Vlaanderen, en huist onder andere de grootste Oost-Vlaamse populatie veldkrekels. Naast een zichtwaarneming van een veldkrekel, kregen we ook een veenmol te horen! In totaal namen we tijdens deze geslaagde excursie negen soorten sprinkhanen waar:  ten minste drie soorten juveniele sprinkhanen (die niet tot op naam te brengen waren), Gewoon Doorntje, Zanddoorntje, Zeggendoorntje, Struiksprinkhaan, Veldkrekel en Veenmol.

Verslag: Zoektocht naar veenmol in het Klein Schietveld – 16/05/2015 - 15/06/2015 - 09:23

Met z’n tienen bezochten we het Klein Schietveld op zoek naar de zeldzame Veenmol. Deze vroeger algemene soort gaat tegenwoordig overal achteruit. Dit imposante insect met een verborgen levenswijze is bekend van het nabijgelegen ‘Groot Schietveld’ en van het ‘Grenspark De Zoom – Kalmthoutse Heide’. Toch slaagden we er helaas niet in om hem nu te horen te krijgen. Mogelijk speelde het slechtere weer van de voormiddag ons parten, waardoor het gebied idealiter opnieuw ’s avonds bezocht moet worden.

Andere nachtactieve dieren, zoals nachtzwaluw, gewone dwergvleermuis en veldkrekel, waren wel van de partij. Verder namen we onder andere het Gewoon doorntje en de zeldzame Veenhommel waar.

UPDATE: Het gebied werd nadien nog 2x ’s avonds bezocht, helaas opnieuw zonder succes.

 

Bijbelse sprinkhaan strijkt neer in Antwerpen - 05/12/2014 - 14:55

Begin november werd tijdens een markt op het Theaterplein in Antwerpen een Egyptische treksprinkhaan Anacridium aegyptium waargenomen. De soort onderscheidt zich van de Europese treksprinkhaan ondermeer door de gestreepte ogen en een knobbel tussen de voorpoten. Ze wordt vaak geïmporteerd met groenten. Deze keer werd de sprinkhaan aangetroffen in een kist van een bessenkrans. Meer over deze vondst lees je in dit natuurbericht.

Verslag excursie Hoge Kempen 31/08/2014 - 24/11/2014 - 18:39

Met ongeveer tien vrijwilligers ging Saltabel in Nationaal Park De Hoge Kempen op zoek naar de Zadelsprinkhaan. Deze indrukwekkende sprinkhanensoort gaat in heel Noord-Europa achteruit en wordt in België op nog maar vier locaties gevonden. De grootste populatie bevindt zich in de Mechelse Heide. Ondanks het slechtere weer werden er in zowel begraasde als onbegraasde heidepercelen verschillende Zadelsprinkhanen waargenomen. Er kon maar een fractie van het hele gebied onderzocht worden. Om een volledig zicht te hebben op de populatie is dus meer inventarisatie nodig.

Nieuwe vondsten Grote spitskop in de Gaume - 16/10/2014 - 08:57

In 2011 verscheen een Natuurbericht over de ontdekking van een Grote Spitskop (Ruspolia nitidula) nabij Lamorteau in de Gaume. Het was de tweede keer dat deze grote, slanke lichtgroene sabelsprinkhaan in België werd aangetroffen. De eerste melding dateert van 2009 toen door Kurt Hofmans een exemplaar werd gespot in de Viroinvallei. Sindsdien werd het uitkijken of deze soort (afkomstig uit Centraal en Zuid-Europa) verder zou oprukken in ons land. Begin september was het prijs: jonge biologen Steven Jacobs en Jonas Pottier vonden een luid zingend mannetje in Olloy-Sur-Viroin. Amper twee weken later ontdekten ze samen met Joachim Bertrands en Sander Bruylants opnieuw een zingend exemplaar nabij Lamorteau, dus op grote afstand van het eerder exemplaar. Zelf op zoek? Jullie waarnemingen zijn van belang om de verspreiding van de soort verder in kaart te brengen. Grote spitskoppen produceren tot in de nazomer tijdens de avonduren een zeer luid en gemakkelijk herkenbaar 'elektrisch' gezoem. Rijden met de raampjes van de wagen open, leverde alvast deze recente spectaculaire vondsten op.

Blauwdruk monitoring beschikbaar - 26/08/2014 - 08:20

Wil je weten hoe een gestructureerd meetnet voor de toestand van zadelsprinkhaan en schavertje in Vlaanderen eruit zien? Je leest het in de blauwdruk voor monitoring van sprinkhanen in Vlaanderen. Welke informatie is precies nodig, wat is de statistische onderbouwing van een meetnet en hoe kan de monitoring praktisch georganiseerd worden, ondermeer door inzet van medewerkers van Saltabel. Deze zaken komen aan bod in een INBO rapport.